สารัตถะของนิทาน (Motif- Index)

A Mythological Motifs (เทพนิยาย) เกี่ยวกับการสร้างโลก ธรรมชาติของโลก กำเนิดชีวิต การสร้างสัตว์และพืช มีประเภทแยกย่อยลงไปอีก ดังตัวอย่างดังนี้

A 0 – A 99 นิทานเกี่ยวกับพระผู้สร้างโลก เช่น เรื่องพระพรหมของอินเดีย

A 100 – A 499 เทพเจ้าต่างๆ

A 1000 – A 1099 การทำลายโลก เช่นน้ำท่วมโลก ไฟล้างโลก

Inspirational+Stories.jpg (348×277)

A 1100 – A 1199 การจัดระบบทางธรรมชาติ เช่น มีกลางวันกลางคืน

A 1200 – A 1699 การสร้างและจัดระเบียบมนุษย์ เช่น กำเนิดมนุษย์ การสร้างสตรี

A 1700 – A 2199 การสร้างสัตว์

A 2600 – A 2699 กำเนิดต้นไม้ต่างๆ

B Animals (สัตว์) แต่มีนิทานเกี่ยวกับสัตว์บางเรื่องที่ไม่จัดอยู่ในสารัตถะนี้ เพราะสัตว์นั้นเป็นแต่เพียงตัวประกอบไม่ใช่ตัวสำคัญ มีประเภทย่อยคือ

B 0 – B 99 สัตว์ในนิทานปรัมปรา เช่น มังกร นางเงือกและครุฑ เป็นต้น

B 100 – B 199 สัตว์วิเศษ เช่น นกวิเศษกินแล้วมีเงินเกิดขึ้นใต้หมอนหนุนทุกคืน

B 200 – B 299 สัตว์ซึ่งมีลักษณะเหมือนคนเช่น นางวิฬาร์ แมวพูดได้ ในเรื่องไชยเชษฐ์

B 300 – B 399 สัตว์ซึ่งเป็นมิตรกับคน เช่น แมว หมา มารับใช้ช่วยเหลือ

B 600 – B 699 คนแต่งงานกับสัตว์ เช่น กบ งู อสูร นาค

B 700 – B 799 ลักษณะอันน่าอัศจรรย์ของสัตว์ เช่น เพชร มีกำเนิดในหัวแรด และหัวนกกะเรียน เป็นต้น

C Tabu ของต้องห้าม เช่น เรื่องห้ามนำน้ำส้มสายชูไปเมืองลพบุรี เป็นต้น

D Magic เวทมนต์คาถา เป็นหมวดใหญ่แบ่งออกดังนี้

D 0 – D 699 การกลายร่าง เช่น นาคเปลี่ยนเป็นคน

D 700 – D 799 การสิ้นแรงมนต์ เช่น หนุมานผูกผมทศกัณฐ์เข้ากับผมนางมณโฑ และสาปว่าให้หลุดต่อเมื่อนางมณโฑตบศีรษะทศกัณฐ์สามครั้งเป็นต้น

D 800 – D 1699 วัตถุวิเศษ เช่น ไม้เท้าของพระสังข์ทองทำให้เหาะได้

E The Dead ความตาย

E 0 – E 199 การชุบชีวิตใหม่ เช่น ในเรื่องคาวี

E 200 – E 599 เรื่องผีและการกลับฟื้นคืนชีพ (Ghosts &Other Revenants)

E 600 – E 699 การกลับชาติมาเกิด เช่น ในเรื่องปลาบู่ทอง

F Marvels สิ่งประหลาดมหัศจรรย์ต่างๆ

F 0 – F 199 การเดินทางไปโลกอื่น

F 700 – F 899 สถานที่หรือสิ่งแปลกมหัศจรรย์ เช่น ต้นนารีผล วิมานฉิมพลี ของพระยาครุฑ

F 900 – F 1099 เหตุการณ์ประหลาด เช่น เมืองล่มเพราะกินกระรอกเผือก

G Ogres ยักษ์รากษส รวมพวกแม่มดหมอผี ฯลฯ ด้วย หมวดนี้นับว่ามีส่วนเหลื่อมล้ำกับหมวด E และ F มาก แบ่งเป็น

G 10 – G 399 ชนิดของยักษ์รากษส

G 400 – G 499 เมื่อยักษ์รากษสชนะ

G 500 – G 599 เมื่อยักษ์รากษสแพ้

H Tests การทดสอบหรือพิสูจน์

H 0 – H 199 การพิสูจน์ทางหลักฐานโดยการทำให้จำได้ เช่นเกือกแก้วของนางซินเดอเรลลา หรือในเรื่องพระนล ที่นางทมยันตีสามารถเลือกพระนลได้พราะนางรู้ลักษณะของเทวดา เป็นต้น

H 200 – H 299 การพิสูจน์ความหรือการตัดสินความ เช่น พระมโหสถตัดสินคดีหญิงแย่งลูกกัน

H 300 – H 499 การพิสูจน์ตอนแต่งงาน

H 500 – H 899 การทดลองความฉลาด

H 900 – H 1199 การทดสอบความมั่นคงกล้าหาญในการทำงาน

H 1200 – H 1399 การทดสอบความกล้าหาญโดยการเดินทางผจญภัย

H 1400 – H 1599 การทดสอบอื่นๆ

J The Wise and the Foolish คนโง่ คนฉลาด เป็นเรื่องทางนามธรรม คือจิตใจส่วนใหญ่ของสารัตถะนี้ ได้จากนิทานตลก มีประเภทย่อยดังนี้

J 0 – J 199 ที่มาและความมีปัญญา

J 100 – J 1099 การกระทำที่โง่เง่าและหลักแหลม

J 1100 – J 1699 ความเฉลียวฉลาด ประเภทย่อยทั้งสามข้างต้น ได้จากพวกนิทานชาดก

J 1700 – J 2799 คนโง่เง่า

K Deceptions กลลวง หรือการล่อให้หลงผิด ตรงข้ามกับสารัตถะ J เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับการกระทำเป็นใหญ่ สารัตถะนี้อยู่ในเรื่องศรีธนญชัยเกือบทั้งหมด แบ่งย่อยเป็น

K 0 – K 99 การแข่งขันชนะได้ด้วยกลลวง เช่น กระต่ายแข่งกับเต่า แล้วเต่าเอาญาติไปซุ่มที่เส้นชัย

K 100 – K 299 กลเม็ดในการค้าขาย

K 300 – K 499 โจรกรรม และกลโกง

K 500 – K 699 การหลบหนีโดยกลลวง

K 700 – K 799 การจับกุมด้วยอุบาย

K 800 – K 999 อุบายสังหาร เช่นในเรื่องพระรถเสน นางแม่เลี้ยงมอบสารตราให้พระรถถือสารไปเอามะม่วงรู้หาวมะนาวรู้โห่ แต่ในสารนั้นกลับเป็นคำสั่งฆ่าพระรถ เป็นต้น

K 1000 – K 1099 กลลวงให้อีกฝ่ายทำร้ายตัวเอง

K 1200 – K 1299 กลลวงให้ได้อาย

K 1300 – K 1399 กลลวงแต่งงาน

K 1400 – K 1499 อุบาย “ต้มหมู”

K 1500 – K 1599 อุบายทำผิดประเวณี

K 1600 – K 1699 ติดกับตัวเอง

K 1700 – K 1799 กลลวงโดยวิธีขู่ เช่น แพะขู่เสือ

K 1800 – K 1899 อุบายปลอมตัว

K 1900 – K 1999 การสวมรอย

K 2000 – K 2299 คนทรยศหักหลัง

K 2300 – K 2399 กลลวงอื่นๆ

L Reversal of Fortune ชะตากรรม เช่น พระราชาผู้หยิ่งผยองกลับตกยาก เป็นต้น

M Odaining the Fortune โชคชะตาหรือพรหมลิขิตตามกรรม เช่นพญาพานเกิดมาฆ่าพ่อ

N Chance and Fate โชคลาภและชะตากรรม เช่น คนไม่มีโชคแม้เทวดาประทานทรัพย์สมบัติมากมายก็ไม่อาจรักษาไว้ได้ และเป็นเรื่องเกี่ยวกับขุมทรัพย์ต่างๆ ด้วย

P Society ระบบความเป็นอยู่ ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องพระราชาหรือเจ้าชายทุกเรื่อง เช่นเกี่ยวกับอาชีพกับฐานะในสังคม กฎข้อบังคับ ฯลฯ ก็ได้

Q Rewards and Punishments รางวัลและการลงโทษ

R Captives and Fugitives เรื่องถูกจับแล้วหลบหนีได้

S Unnatural Cruelty ความโหดร้ายผิดธรรมดา เช่น ที่แม่เลี้ยงมีต่อลูกเลี้ยง

T Sex เรื่องทางเพศ มีการเกี้ยวพาราสี ความรัก การแต่งงาน ชีวิตสมรส กำเนิดของเด็ก (มักผิดธรรมดา เช่น เกิดจากกระบอกไม้ไผ่ เป็นต้น) พร้อมทั้งเรื่องเบ็ดเตล็ดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางเพศอื่นๆ เช่น ลูกเขยกับแม่ยายชอบกันหรือพี่ชายน้องสาวรักกันเป็นต้น

U หมายเหตุ: ไม่มี

V Religion ศาสนา ว่าถึงความแตกต่างทางศาสนา หรือวัตถุเคารพทางศาสนา

W Traits of Character ลักษณะประจำนิสัยของคน เช่น คนสุภาพ คนสามหาว

X Humor เรื่องขบขัน

Z Miscellaneous Groups of Motifs สารัตถะย่อย

Z 0 – Z 99 เรื่องเล่าซ้ำนิทานเข้าแบบ Formular Tale ซึ่งมีแบบเฉพาะของการดำเนินเรื่อง ดังได้อธิบายแล้ว

Z 200 – Z 299 เกี่ยวกับวีรบุรุษ

Z 300 – Z 399 เกี่ยวกับข้อยกเว้นพิเศษ (Stith Thompson. 1951:488-500.)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s