นิทานกับภูมิศาสตร์ของโลก

การแบ่งนิทานตามเขตพื้นที่ (Area) การแบ่งนิทานพื้นบ้านลักษณะนี้ แบ่งโดยอาศัยเขตแดนทางภูมิศาสตร์ เป็นเขตใหญ่ๆ ดังนี้

1.1 เขตอินเดีย มีวรรณกรรมที่จารึกเป็นลายลักษณ์อักษรมีอายุกว่า 2,000 ปี นิทานที่เป็นนิทานพื้นบ้านมีทั้งที่เป็นฝ่ายศาสนาพราหมณ์ ศาสนาพุทธ และนิทานศาสนาอื่นๆ เป็นอันมาก เช่น ปัญจตันตระและชาดก นักมานุษยวิทยาถือว่าอินเดียเป็นแหล่งกำเนิดใหญ่แห่งนิทานพื้นบ้าน ซึ่งต่อมาได้แพร่กระจายไปเกือบทั่วโลก ประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ในแถบเอเชียอาคเนย์เป็นถิ่นที่อยู่ใกล้ จึงได้รับอิทธิพลมาก โดยเฉพาะนิทานประเภทที่เกี่ยวกับศาสนาทั้งศาสนาพุทธ ศาสนาพราหมณ์และอื่นๆ

1.2 เขตประเทศที่นับถือศาสนาอิสลาม ผู้คนในเขตนี้ใช้ภาษาอาหรับเหมือนกัน มีขนบธรรมเนียมประเพณีและพิธีกรรมทางศาสนาเหมือนกัน ทำให้ประสานคนในเขตนี้เข้าด้วยกัน และถือว่าการเล่านิทานเป็นอาชีพสำคัญ นักเล่านิทานมีทั่วไปในหมู่บ้าน ในเมืองใหญ่และตามตลาดที่ซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้ากัน นิทานสำคัญได้แก่ พันหนึ่งทิวา (Thousand and One Night)

1.3 เขตชนชาติยิวในเอเชียไมเนอร์ มีชนชาติยิวเป็นตัวกลางรับถ่ายทอดนิทานจากเอเชียไปยังยุโรป และจากยุโรปมายังเอเชีย มีนิทานพื้นบ้านเป็นจำนวนมากที่เล่ากันแพร่หลายในชุมชนชาวยิว ที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในยุโรปและอเมริกา

1.4 เขตประเทศสลาวิค คือ ดินแดนอันกว้างใหญ่ของรัสเซีย ลักษณะของนิทานพื้นบ้านของเขตรัสเซียมีลักษณะประสม คือเป็นแบบตะวันออกในบางถิ่นที่มีเขตติดต่อกับตะวันออกของรัสเซีย แล้วแผ่ขยายไปจนถึงตอนกลางของไซบีเรีย

1.5 เขตรัฐต่างๆ แถบตะวันออกของทะเลบอลติก ได้แก่ฟินแลนด์ เอสโตเนีย ลัตเวีย และลิทัวเนีย เป็นแหล่งสำคัญของนิทานพื้นบ้าน เป็นที่แลกเปลี่ยนนิทานกับเขตอื่นๆ ทั้งอิทธิพลของตะวันออกและอิทธิพลของตะวันตก

1.6 เขตแหลมสแกนดิเนเวีย ได้แก่ ชนชาติที่อยู่ในแหลมสแกนดิเนเวียมีสวีเดน นอรเวย์และเดนมาร์ก ได้เข้าไปตั้งถิ่นฐานอยู่เป็นเวลาช้านาน ก่อนสมัยประวัติศาสตร์ และเป็นคนเผ่าพันธุ์เดียวกับชนชาติที่อยู่บนเกาะฟาโร (Faroe Island) และไอซแลนด์ (Iceland) พวกที่อยู่แถบแหลมสแกนดิเนเวีย และเกาะทั้งสองมีนิทานพื้นบ้านคล้ายคลึงกันมาก

1.7 เขตของชนชาติที่พูดภาษาเยอรมัน นิทานของเยอรมันมีลักษณะประสมมีต้นเค้ามาจากชาติอื่นๆ อีกหลายชาติ เยอรมนีเป็นตัวกลางรับถ่ายทอด เนื่องจากประเทศเยอรมนี มีเขตติดต่อกับประเทศสโลวาเกียทางด้านตะวันออก และติดต่อกับประเทศในยุโรปทางทิศตะวันตกและทิศใต้ นิทานพื้นบ้านของประเทศแถบทะเลบอลติก โบฮิเมีย ยูโกสลาเวีย ฮังการี เบลเยี่ยม เนเธอร์แลนด์ ซึ่งมีเค้าใกล้เคียงกับนิทานเยอรมันพอที่จะเทียบเคียงกันได้

1.8 เขตประเทศฝรั่งเศส ประเทศฝรั่งเศสเป็นแหล่งกำเนิดวัฒนธรรมของยุโรปแห่งหนึ่ง ชาวฝรั่งเศสมีนิทานต่างๆ มาช้านาน เป็นที่นิยมเล่าสืบต่อกันมาและกระจายไปทั่วยุโรป และส่วนที่ฝรั่งเศสเป็นฝ่ายรับจากที่อื่น ก็นำมาประสมประสานกันเป็นแบบฝรั่งเศสก็มีมาก และนิทานเหล่านี้ติดตามชาวฝรั่งเศสที่ไปตั้งถิ่นฐานในแถบต่างๆ ของโลก เช่น ในสหรัฐอเมริกา (โดยเฉพาะในมลรัฐหลุยเซียนาและมลรัฐมิสซูรี) และในทวีปแอฟริกา เป็นต้น

1.9 เขตประเทศสเปนและโปรตุเกส นิทานพื้นบ้านของประเทศนี้มีลักษณะแตกต่างออกไปจากแถบอื่นๆ พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศสเปน เคยถูกแขกมัวร์ครอบครองอยู่เป็นเวลานานถึง 700 ปี จึงมีร่องรอยของวัฒนธรรมอิสลามปรากฏอยู่ อิทธิพลของศาสนานิกายออร์โธดอกซ์และคาทอลิคอยู่ในนิทานที่เกี่ยวกับ

เทวดาและนักบุญมากมาย เมื่อชาวสเปนและโปรตุเกสอพยพไปตั้งถิ่นฐานที่อื่น เช่น ในอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ก็นำวัฒนธรรมดั้งเดิมของตนติดไปด้วย

1.10 เขตประเทศอิตาลี การเก็บรวบรวมนิทานพื้นบ้านยุโรป มีขึ้นเป็นครั้งแรกที่ประเทศอิตาลี ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16-17 มีนิทานหลายเรื่องมีคุณค่าได้รับการปรับปรุง ให้เป็นวรรณคดีนิทานของอิตาลีได้กระจายต่อไปยังซิซีลี ซาร์ดิเนีย เกาะคอร์ซิกาและเกาะมอลตา

 

1.11 เขตประเทศอังกฤษ นิทานพื้นบ้านของอังกฤษมีไม่มากนัก ความนิยมในการเล่าเรื่องมักจะอยู่ในรูปของร้อยกรอง เช่น Ballad แต่ยังมีเค้าวรรณกรรมอื่นๆ ที่แสดงว่าอังกฤษมีนิทานชาวบ้านมิใช่น้อยเหมือนกัน และมีการรวบรวมนิทานพื้นบ้านมาตั้งแต่เมื่อประมาณ 100 กว่าปีมาแล้ว นิทานเรื่องสำคัญๆ เช่น แย็คและต้นถั่วแย็คผู้ฆ่ายักษ์ คนฉลาดเมืองกอแธม ซึ่งมีลักษณะเป็นอังกฤษเด่นชัด

1.12 เขตสกอตแลนด์และไอร์แลนด์ ผู้รวบรวมนิทานพื้นบ้านชาวอิตาลีชื่อแคมป์เบลล์ (Campbell) ได้รวบรวมนิทานของเขตนี้ไว้ ในลักษณะภาษาถิ่นมีผู้แปลออกเป็นภาษาอื่นๆ อีกหลายภาษา

โฆษณา